Huurwoningen en PV

In deze sectie zullen zaken opgenomen worden die, in de ruime zin des woords, betrekking hebben op het aanbrengen van zonnestroom (e.a. duurzame energie producerende) installaties op woningen in de huursector.

Wij hebben zeker in de beginjaren zeer goede ervaringen met onze verhuurder gehad, waarover het een en ander is te vinden op de pagina hoogtepunten.

Een wat meer recente ervaring (geplande uitbreiding eind 2004) was echter weer een stuk minder plezant. Daarover vindt u een bericht op deze pagina.

Laat u hierdoor s.v.p. niet op het verkeerde been zetten, want er is wel degelijk veel mogelijk op het vlak van huurwoningen en duurzame energie. Het is vaak de onbekendheid van de materie waardoor (nieuwe) medewerkers bij de corporaties afgeschrikt worden. Nergens voor nodig, uiteraard, want in goed overleg met de huurder kan men gezamenlijk ver komen en tot prachtige initiatieven komen.

Het initiatief kan van twee kanten komen, van de huurder zelf, of van de verhuurder die het woningbestand wil verduurzamen (met name in 2011-2012 zeer actueel wordend, onder leiding van Aedes, de branche organisatie van de corporaties). Ook kunnen uiteraard bewonerscommissies e.d. aangeven dat zij in samenspraak met de verhuurder zich op het stimulerende pad van groene, duurzame, democratische, decentrale en toekomstgerichte energie willen begeven.

In 2006 werd ik aangenaam verrast door een erg leuke website en e-mails van Jeroen Haringman uit Hilversum die net als wij zonnepanelen op zijn dak wilde als huurder, en van de coöperatie Gooi en Omstreken ruim baan kreeg om dat te verwezenlijken, met marginale en acceptabele "randvoorwaarden". Er verscheen al spoedig een krantenbericht over Jeroen zijn initiatief, en er werd een item voor in het nieuwsblad gemaakt. Kijk: DAT werkt aanstekelijk! We hopen dat dit soort initiatieven veel meer nagevolgd zullen worden.

Heeft u ook positieve (of minder aangename) ervaringen als huurder die iets met duurzame energie wil gaan doen? Stuur me een e-mail met uw bevindingen!

Laatste bericht bovenaan.

Meer referenties en links onderaan.

28 mei 2013. Wederom grote schaal PV-project huursector op poten gezet: "Kracht door Verbinding", Noord Holland. De plannen voor toepassing van zonnestroom op daken van coöperaties in de huursector worden steeds concreter - en groter. Een zeer ambitieus programma, met talloze invloedrijke spelers, is in Noord-Holland zojuist geconcretiseerd. Het gaat om een omvangrijk project waarbij zo'n 10.000 huurwoningen in Noord-Holland van zonnepanelen zouden moeten worden voorzien. Binnen dat programma zijn de volgende spelers actief:

• Vijf Noord-Hollandse woningcorporaties, gebundeld binnen de al sinds 2010 functionerende koepel "Kracht door Verbinding", in alfabetische volgorde: Intermaris Hoeksteen, Parteon, Wooncompagnie, Woonstichting Den Helder, en Woonwaard Noord Kennemerland.
  
  
• Voor de financiering wordt beroep gedaan op het Fonds Regionaal Duurzaam waarin Meewind en de ZON Energie Groep duurzame energie projecten aanbiedt waarin particulieren kunnen beleggen. Ook wordt door Provincie Noord-Holland bekeken of dit project in aanmerking kan komen voor steun binnen het Participatiefonds Duurzame Economie Noord-Holland i.o.
  
  
• Projectontwikkelaar / adviesbureau ZON Energie Groep van John en José Braakman uit Spanbroek (NH), die o.a. een van de eerste grotere SDE projecten (250 kWp Driebergen) heeft gerealiseerd, en zichzelf deels als ESCO ("energy service company") profileert.
  
  
• EnergyBoard, een samenwerking tussen bedrijfsleven, overheden, onderzoeks- en onderwijsinstellingen wat zich focust op noordelijk Noord-Holland, en wat deels aansluiting heeft bij het beroemde Energy Valley (die goed de weg weten in Den Haag als het om de centen gaat). Doel van de EnergyBoard is om de ontwikkelingen op gebied van duurzame energie in genoemde regio "te versnellen en hiermee de economie van de regio te versterken". Er zitten vertegenwoordigers van (zeer) grote partijen in die "board", zoals netbeheerder Alliander, het diep in de fossielen zittende Taqa Energy (denk aan de felle protesten uitlokkende gasopslag in Bergermeer!), uiteraard provincie Noord-Holland, Braakman van de hierboven genoemde ZON Energie Groep, beurs-genoteerde bouwonderneming Ballast-Nedam (eind 2012 de grote aanbesteding Groene Kracht, zonnepanelen inkoopactie regio Arnhem/Nijmegen gewonnen), het beroemde zonne-energie research centrum ECN in Petten, de energieleverancier HVC uit Alkmaar, en tenslotte het internationale logistieke bedrijf Peterson (PCU Group) uit Den Helder.
  
  
• "Lokale Energie Federatie", LEF, die in het leven geroepen zou zijn om "projecten te faciliteren die zorgen dat de woonlast van burgers omlaag gaat". Dit is de organisatie die een ESCO gaat oprichten, een activiteit waar ZON Energie Groep al haar focus op heeft gericht. Het zal het bij Wet verplichte "vehikel" moeten gaan worden die de opgewekte zonnestroom zou moeten gaan (door)"leveren" aan betrokken klanten (via een officiële leveringsvergunning, en/of als wederverkoper van een partij met zo'n vergunning). Wat dus kennelijk inhoudt, dat minimaal een deel van de geplande opwek niet in eigen huis/huurappartement verbruikt zal worden en "elders moet worden afgezet".
  
  Op de (scherpere) foto van het onthulde "bord", in een gelijkluidend artikel van Meewind, is trouwens de gebezigde afkorting "LEF" uitgelegd als een "Locale Energie Fabriek". Dat impliceert een nogal andere betekenis van dat begrip dan een "federatie". Hopelijk zal dat in de nabije toekomst verder worden toegelicht.
  
  
• Het grootste deel van de feitelijke financiering wordt verzorgd door de in Diest, België (!) zetelende, in 2010 gestarte PV project specialist Ecorus. Dat bedrijf is "gespecialiseerd in de ontwikkeling, de bouw, de financiering en het beheer van zonne-energie projecten". En heeft grote dakvullende installaties tot stand gebracht, waarvan de grootste een omvang heeft van ruim 1,3 MWp (Meubelen Van Houdt in Mol, zie projecten pagina). De "aanvullende" financiering voor de geplande projecten komt van de provincie, het genoemde Fonds, en van ontwikkelaar ZON Energie Groep.
  
  
• Tenslotte is er nog een tweede Belgische speler genaamd SunProjects, die al sinds 2006 actief is. Het in Nijlen (prov. Antwerpen) zetelende bedrijf is een "geïntegreerde dienst verlener van duurzame energie projecten" wat ook al de nodige forse projecten in eigen land heeft weten te realiseren, waarvan Intervest Duffel met 1.934 kWp de parel op de kroon is.

Uitgangspunt bij de uitvoering van het grootschalige PV-project is, dat de ligging van de geselecteerde daken t.o.v. de zon gunstig is, en dat er niet binnen afzienbare tijd ("middellange termijn") onderhoud aan gepleegd moet worden.

>20 MWp?
Je zou bijna zeggen dat met zo'n enorme hoeveelheid gebundelde "management power" er in no-time een flinke uitrol te realiseren moet zijn. Al is het voor echte "kaaskoppen" als Noord-Hollanders daarbij wellicht wat zuur dat er bedrijven uit het bourgondische België bij gehaald zijn om een deel van het werk te verrichten. Ach. 10.000 huizen/appartementen bekleed je niet "zomaar", daarvoor moet je wel wat mankracht organiseren. Als we conservatief schatten met een relatief kleine set van 8 panelen per woning, kom je in theorie met zo'n volume uit op minimaal 20 MWp voor dit project (bij gebruik van 80.000 stuks 250 Wp modules). Dat kan natuurlijk best (veel) meer worden. Een leuk volume voor in de - hard groeiende - Nederlandse PV-statistieken, in ieder geval. Om in de woorden van de intiatiefnemers te blijven: "de grootste verduurzamingsslag met zonnepanelen op bestaande bouw in Nederland".

Wie gaat nog grotere krachten mobiliseren om deze "Kracht door Verbinding" op het gebied van zonnestroom te overtroeven? Veel succes daarbij!

http://www.krachtdoorverbinding.nl/nieuws/#news_332

5 mei 2013. St. Joseph Woonstichting PV-actie huurders. Vanwege drukke werkzaamheden had ik deze actie nog niet opgenomen. Het is een geslaagd project bij 13 huurders in eengezinswoningen en op een appartementencomplex met 50 huurders aan de Kasteellaan in Boxtel. Eerste panelen zijn al geplaatst op 21 maart 2013. Zie details en links in de inkoopacties lijst onder huurders projecten.

9 april 2013. KiesZon® gaat er met eerste grote Zonnig Huren PV project huursector vandoor bij Alliantie. Zoals ik al had vernomen is er een eerste "concreet" project tevoorschijn gekomen uit het al vorig jaar door adviesbureau Atrivé in gang gezette traject om de enorme huurcorporatie sector te bewegen tot investeringen in zonnestroom. Ik heb daar eerder al over bericht, ook n.a.v. een zeer interessant overzicht tijdens Sunday 2012 in Den Bosch. Atrivé heeft veel voorwerk verricht, maar de echte "uitvoering" liet toch een tijdje op zich wachten. Corporaties zijn van nogal verschillende signatuur, het gaat bij de "gewilde" uitvoering om forse projecten (vaak op flats), we zitten midden in een forse crisis, en er razen stormen door de sector van zowel financiële als van politieke zijde. Dus mogelijk lagen de prioriteiten het afgelopen jaar wat anders. Andere artikelen op deze pagina laten trouwens zien dat ook buiten het "Zonnig Huren" traject er sowieso al zonnige beweging was gekomen in de huursector.

Doorbraak Zonnig Huren?
Die ogenschijnlijke "stilstand" lijkt nu te worden doorbroken door de projectontwikkelaar KiesZon® (voorheen International Solar), die net ook al had aangekondigd dat ze de uitvoering van het NatuurKracht inkoop project van Greenchoice en Natuurmonumenten zouden gaan verzorgen.

KiesZon®, wat mede betrokken is geweest bij het opzetten van plannen en voorbereidingen voor PV-projecten bij de omvangrijke huursector, gaat met de Alliantie, een van de grootste corporaties van Nederland met bijna 60.000 woningen, met een werkgebied zo'n beetje tussen Amsterdam en Amersfoort ("noordelijke Randstad"), zonneprojecten uitvoeren. Zoals bekend, gaat KiesZon® daarbij weer "volledig ontzorgen", en alles voorfinancieren. Er worden geen subsidies geïncasseerd. De winst haalt de projectontwikkelaar uit het verschil tussen de "standaard stroomkosten" die de dakeigenaar betaalt en de waarde van de totale opwek van de installaties over de gecontracteerde (economische) levensduur. De corporatie faciliteert en stelt daken beschikbaar. Het ligt in de bedoeling om dit jaar 1 MWp aan projecten te bouwen, in tranches van zo'n 100 kWp. Over een week of 2 zou het eerste project gebouwd moeten gaan worden, op gestapelde bouw (10 "flats"). Daar worden in totaal 364 zonnepanelen geïnstalleerd. Later zouden ook eengezinswoningen (wat de corporaties "grondgebonden" bouw noemen) in aanmerking gaan komen. Hiertoe is al een raamovereenkomst gesloten tussen beide partijen.

De projecten zullen in eerste instantie gericht zijn op invoeding van de geproduceerde zonnestroom op de centrale elektriciteitsvoorziening van de complexen (liften, verlichting). "Zelflevering" projecten die afzonderlijk bewoners zouden moeten gaan voorzien van (zonne)stroom van gemeenschappelijke corporatie daken zijn nog niet gepland vanwege de nog altijd niet gemanifesteerde wetgeving rond dit hete politieke thema.

PV geen vreemd verschijnsel voor Alliantie
De Alliantie is reeds in hoge mate bekend met zonne-energie. Al in het "historische" Nieuwland project in Amersfoort hebben ze eind vorige eeuw ervaring opgedaan met 52 van 114 woningen met PV-modules. Met dak-geïntegreerde thermische collectoren, waarmee ze ook pionierden, hebben ze daar minder geluk gehad, want er traden lekkages op. Een harde leerschool, waar latere projecten weer hun voordeel mee hebben gedaan. Verder staan reeds op 34 complexen van de corporatie in Amsterdam op een dakoppervlakte van 10.000 vierkante meter zonnepanelen, die per jaar 750 MWh zonnestroom produceren. Het grootste deel is bestemd voor de gemeenschappelijke voorzieningen, overschot wordt doorgesluisd naar de energie"leverancier".

Eind november 2012 kondigde de Alliantie aan dat ze in samenwerking met het Do The Bright Thing programma (initiatief van ex-Greenchoice CEO Rob van Rees) minimaal 300 zonnepanelen zouden gaan plaatsen op woningen van de Alliantie. Die samenwerking werd al in juni 2012 met een contract bezegeld tijdens de Provada vastgoed beurs. Onder anderen werd door actieve huurders in de Balistraat middels de gewonnen Beste Burenprijs van de Milieufederatie in samenwerking met de verhuurder zonnepanelen op hun complex geplaatst.

Start PV bij corporaties nu echt begonnen?
Mede ook gezien andere reeds gemelde, en nog niet behandelde initiatieven bij corporaties (de meeste vooralsnog veel kleiner van omvang dan het nu aangekondigde project van KiesZon® / Alliantie), lijkt het er echt op dat 2013 het jaar gaat worden waar een zeer belangrijk marktsegment voor zonnestroom ontsloten zal gaan worden: de huursector. Gezien de potentie zal er heel wat nieuw volume bij kunnen gaan komen. De vraag is natuurlijk: hoeveel wordt dat dan wel? Het antwoord ligt bij de voortvarendheid bij de verschillende corporaties om tot werkelijke uitvoering te gaan komen. Veel succes bij uw ambitieuze duurzame beslissingen gewenst, zegt huurder Polder PV richting de huursector!

Nagekomen: project lokaties en info (persbericht Alliantie):

• Amersfoort
• Almere
• Gooi en Vechtstreek
• later in 2013 ook in Amsterdam
• Geplaatste modules van het in 2005 gestarte ET Solar (China)
• Alliantie betaalt uitsluitend voor fysiek geproduceerde zonnestroom
• Risico's liggen bij KiesZon®
• Na 15 jaar wordt Alliantie eigenaar van de PV-installaties ("om niet").

Bronnen:
Website de Alliantie
Persbericht de Alliantie (9 april 2013, op site KiesZon®)
Informatie ontvangen van KiesZon® (pers. comm. Polder PV)
https://twitter.com/KiesZonNu/status/321620785884180480 (9 april 2013)
http://www.duurzaambedrijfsleven.nl/53153/de-zorgeloze-zonnepanelen-van-de-apenheul (9 april 2013)
http://www.vastgoedmarkt.nl/nieuws/2013/04/15/zonnepanelen-op-daken-de-Alliantie (15 april 2013)

Recentere berichten:
Deweekkrant.nl (15 mei 2013 - Bewoners Dollardstraat Amersfoort krijgen 44 zonnepanelen. Wordt ingevoed op net centrale voorzieningen)
Bootadvocaten.nl (stukje op eigen site, getwitterd op 18 mei 2013. Boot Advocaten heeft geadviseerd bij raamovereenkomst tussen Alliantie en KiesZon®)

2 april 2013. Haverlanden Wageningen ook aan de zonnepanelen. Van de Woningstichting Wageningen, die bijna de helft van het aantal woningen in de stad beheert (5.100 stuks), en de grootste verhuurder is, inmiddels ook goed nieuws. In een aanbod richting haar huurders in de wijk Haverlanden (centraal-noord Wageningen) heeft ze van het goede moment gebruik gemaakt, namelijk het geplande groot onderhoud, lopend tot eind 2013. Isolatie van muren en daken, en plaatsting van dubbel glas voor het drukken van de flink oplopende gasrekening. Met daarbij voor huurders een extra duurzaam "offer they cannot refuse".

Het specifieke aanbod voor geïnteresseerde huurders bestaat uit zonnepanelen op het dak, geplaatst in opdracht van de Woningstichting, en voor de helft gefinancierd door de verhuurder. De panelen blijven in eigendom van de verhuurder, die ook verantwoordelijk blijft voor het onderhoud (indien nodig, een goede PV-installatie heeft vrijwel geen "onderhoud" nodig, calamiteiten uitgezonderd). De andere helft van de investering is voor de huurder, die deze "aflost" in de vorm van een vooraf vastgestelde huurverhoging. Maar die heeft tegelijkertijd voor het volle pond profijt van de stroomopwek van de zonnepanelen. Sterker nog, het is in de contract condities kennelijk zo geregeld, dat de verlaging van de energierekening (lees: variabele kosten voor elektriciteit, vastrechten blijven betaald moeten worden) minstens even groot zal zijn als de huurverhoging m.b.t de plaatsing van de PV-installatie (financiële waarborg constructie).

Er kan nog steeds ingetekend worden, met dien verstande dat (ernstig) beschaduwde situaties waarschijnlijk niet zullen worden goedgekeurd wegens het beperkte financiële rendement. Gekozen kan worden uit standaard pakketten van 6, 8 of 10 panelen van 250 Wp per stuk per dak (1,5 - 2 - 2,5 kWp installaties; verdere systeem specificaties niet bekend).

Van de 124 huurders in Haverlanden zouden er 87 een aanvraag hebben gedaan en 41 (33% van totaal) daadwerkelijk al een contract hebben getekend. De eerste van de 390 bestelde PV-modules (totaal bijna 98 kWp) zouden vorige week (eind maart 2013) al zijn aangebracht op het nog van frisse windvlagen bediende dak. Gemiddeld zou er per opgeleverde installatie zo'n 2.000 kWh/jaar worden opgewekt (veel "max. 2,5 kWp" systemen?), wat zo'n 80% van de eigen jaarconsumptie zou zijn (waarbij kennelijk wordt gerekend op gemiddeld 2.500 kWh/huishouden.jaar).

Actie toegevoegd aan het "Corporaties - specifieke acties" blok op Polder PV's inkoop acties pagina, onder Woningstichting Wageningen.

Aankondiging actie bij Stichting Zonne-energie Wageningen (9 juli 2012)
http://www.de-woningstichting.nl/mid,82,152341482,125#rc_0 (29 maart 2013; nieuwsbericht Woningstichting)
Hoogenlaag.nl (31 maart 2013, met foto, niet duidelijk is of dat inderdaad dit project betreft)
De Gelderlander (4 april 2013, grotere belangstelling dan verwacht)
http://goo.gl/maps/2HjRA (Google Maps link naar Haverlanden wijk in centraal noord Wageningen)

18 februari 2013. Zonnepanelen voor huurders. Leuk document gevonden n.a.v. een tweet door "Boer Zoekt Buur" mevrouw Anne Stijkel. Interessante infopagina voor "zonnepanelen en huurders" op website Wijksteunpunt Wonen (Amsterdam), van 15 oktober 2012. Ook een interessant filmpje van huurster Pauline Vos, woonachtig in een Amsterdams appartement. Die het voor elkaar kreeg om - na twee jaar - 7 zonnepanelen op het platte dak van het appartementengebouw geplaatst te krijgen. En die daarmee evenveel (of iets meer) dan haar jaarverbruik blijkt te kunnen afdekken. Sowieso een prestatie. Uitgaand van een paneel van 250 Wp en een theoretisch haalbare opbrengst (bij geen schaduw) van 900 kWh/kWp.jaar in Amsterdam (plat dak) >> 7 x 0,25 x 900 = 1.575 kWh/jaar die geheel zou worden "weg gesaldeerd" (let wel: reële situatie kan afwijken). Leuk detail in het filmpje: de enkeltarief Ferrarismeter is nog voorzien van het label van het oude - ongesplitste - energiebedrijf ... NUON ...

^^^
Screendump uit het YouTube filmpje "Zon op het Dak" van © WijksteunpuntWonen,
met de salderende, in Slovenië gemaakte ISKRA Ferrarismeter.
Met op het display nog het oude Nuon label er op (meter nu "bezit" van Liander)...
(nummer onherkenbaar gemaakt)

Kennelijk is de PV-installatie gekocht met een SDE 2008 beschikking "in de hand", gezien de inhoud van het leuke interview.

Het filmpje werd gemaakt n.a.v. het jubileumcongres "Huurders aan het woord" wat op 13 oktober plaatsvond.

Het filmpje laat zien dat er best wel "wat" mogelijk is op het vlak van huren en zonnepanelen, dat het initiatief daarvoor zelfs van huurders kan komen, en dat met wat gepuzzel er iets is te regelen.

Amsterdam is momenteel bezig aan de voorbereiding voor een "Zonvisie" waarbij alle partijen nadrukkelijk wordt gevraagd om mee te denken. Grijp uw kans! Volgens de gemeente zou er "11 km²" ruimte geschikt zijn voor toepassing van zonnepanelen. Dat lijkt weinig, Amsterdam heeft een oppervlakte van 219 km² waarvan een kwart water (Wikipedia), dus effectief zo'n 164 km². Maar een enorm gedeelte daarvan is natuurlijk infrastructuur, parken e.d. En talloze wijken hebben zeer gecompliceerde "daklandschappen" waar PV slechts met moeite is in te passen. Onduidelijk is of die 11 km² een reële schatting is, maar ik neem aan dat de gemeente haar werk goed heeft gedaan. Of anders kan een toekomstige deelname aan de zeer rap populair wordende, uit Duitsland overgewaaide Zonatlas* daar wellicht meer duidelijkheid over gaan geven.

11 km² sec is nog steeds een hoop, en zou 10% van de stroombehoefte van de hoofdstad moeten kunnen dekken volgens de gemeente. Vandaar dat er ook aan genoemde "visie" wordt gewerkt om de invulling daarvan concreter te krijgen. Polder PV hoopt dat veel huurders op de een of andere wijze van die invulling gebruik kunnen gaan maken...

http://www.wswonen.nl/2012/10/zuid/zonnepanelen-voor-huurders (artikel 15 oktober 2012)
http://www.youtube.com/watch?v=WwLCYDMpZoM ("ik kom hier eigenlijk niet zo vaak", bij kort video shot op het platte dak...)

Amsterdam werkt aan de Zonvisie (18 februari 2013)

*Zonatlas wordt rap populair in Nederland. De gemeentes Arnhem, Tiel, Groningen, Ten Boer (bij Groningen) en Dordrecht zijn al "bediend" met dit fraaie, op gedetailleerde kadastrale gegevens gebaseerde systeem waarbij de "zonne-energie oogst potentie" van alle panden zichtbaar wordt gemaakt. Provincie Gelderland wil het hele grondgebied zichtbaar krijgen om de gehele potentie te kunnen bepalen. Er staan al de nodige andere gemeentes te trappelen om ook zo'n mooi instrument in handen te krijgen. Zonatlas.nl wordt gestuurd door fervent twitteraar Anne-Marie Pronk van Klimaatverbond Nederland, die met de Duitse ontwikkelaar Tetraeder het concept uitrolt voor een ieder die wil participeren... Pikant detail: "geen subsidie"...

14 februari 2013 + nagekomen. Woningbouwvereniging Langedijk biedt huurders PV-systemen aan. De Woningbouwvereniging Langedijk, met hoofdkantoor in het Noord-Hollandse Noord-Scharwoude (noordelijk van Heerhugowaard), biedt vanaf 1 maart pakketten zonnepanelen aan voor huurders. Daarvoor is een budget uitgetrokken van 100.000 Euro voor 2013. Wat goed zou zijn voor een realisatie van relatief kleine PV-systemen op zo'n 900 eengezinswoningen in de huursector. Belangrijke aandachtspunten bij deze nieuwe "inkoopactie in de huursector" zijn als volgt:

• Aanvragen voor 1 maart 2013. Alle huurders van Woningbouwvereniging Langedijk zouden op 1 februari informatie moeten hebben gekregen.
  
  
• Uitsluitend voor huurders in eengezinswoningen.
  
  
• Naar opties voor appartementen wordt nog gekeken, is volgens WBVL "financieel en juridisch ingewikkeld". Nog géén optie dus!
  
  
• Bij budgetoverschrijding aanvragen wordt geloot.
  
  
• Vanwege beperkt budget wordt aantal aanvragen 9 panelen "beperkt" (onduidelijk wat criteria zijn voor toekenning dergelijke "grotere" aanvragen).
  
  
• Standaard set 3 zonnepanelen (hardware ongespecificeerd).
  
  
• "Verwachte [financiële] opbrengst" 11-12 Euro per maand. Uitgaande van globale stroomprijs (EB + levering + SDE heffing + BTW) van plm. 23 cent/kWh zou dus gerekend worden met 48-52 kWh [energetische] opbrengst gemiddeld per maand >> 576-624 kWh/jaar. Bij conservatief uitgangspunt van 850 kWh/kWp.jaar zou dat neerkomen op een installatie grootte van zo'n 678-734 Wp. Zeg maar: een installatie met ongeveer drie stuks modules met een vermogen tussen de 225 en 245 Wp per zonnepaneel. Nogmaals: details over systeemeigenschappen zijn nog niet prijsgegeven.
  
  
• In principe constructie: Huurder betaalt huurverhoging van 7 Euro per maand. Bij verwachting 11-12 Euro "verdiensten" per maand zou de huurder een "voordeel van 4-5 Euro/maand", dus 48-60 Euro per jaar hebben. Een set van 3 modules all-in DHZ geïnstalleerd kun je tegenwoordig al voor zo'n 1.300 Euro kopen (bijvoorbeeld deze 690 Wp set met Soladin600 en PC-Link). Bij zo'n "huurdersvoordeel" zou je dan heel erg lang bezig zijn om zo'n bedrag af te betalen. Uiteraard wordt er groot ingekocht, wat de systeemprijs drukt. Coöperaties kunnen goedkoop lenen, dus een business-case is wat hen betreft goed te maken.
  
  
• Men kan ook een set van 9 modules kopen, wat zowel de besparing, als de huurverhoging 3x zo hoog zal maken als in het "standaard" voorbeeld. Ongetwijfeld zal hier een andere - string - omvormer voor worden ingezet, en zal in dit geval beslist het systeem op een aparte groep moeten worden geplaatst, wat de installatie fors duurder zal maken (3 modules op een Soladin600 kunnen gewoon op een standaard verbruiksgroep worden aangesloten met een simpele stekker).
  
  
• Als alternatief kan i.p.v. een huurverhoging te accepteren, een eenmalig aanschaf in een keer worden gedaan door geïnteresseerde huurders. Een basis systeem met 3 modules kost dan EUR 1.750 in een keer inclusief installatie, een systeem met 9 modules EUR 5.000.
  
  
• Indien in bovengenoemd "alles in 1 keer betalen" geval de huurder binnen 10 jaar verhuist, krijgt deze een - niet gespecificeerd - deel van het koopbedrag terug.
  
  
• Installatie is inbegrepen en mag niet zelf worden gedaan. De woningbouwvereniging wil voorkomen dat er een "ratjetoe aan verschillende panelen" op de daken komt en wil dat de hardware deskundig wordt aangebracht.
  
  
• Ook inbegrepen is wat WBVL een "slimme verbruiksmeter" noemt wat gezien de beschrijving juist moet worden gezien als een productiemeter die de output ("productie", niet zijnde "verbruik") van de installatie zou moeten monitoren.
  
  
• Ook wordt gesproken van een kennelijk "obligate" verwisseling van een "meter die niet geschikt is om terug te leveren" door een "slimme meter" in dergelijke gevallen (meterkast: netmeter). Niet duidelijk wordt gemaakt wat in het eerste geval wordt bedoeld (netbeheerders zijn nogal eigenwijs wat dat betreft, een niet in terugloop beveiligde Ferrarismeter is uitstekend geschikt en saldeert volautomatisch, vooral niet laten weghalen dat apparaat!). Ook dient er hier te worden gewezen op het feit dat een "slimme meter" in de meterkast beslist géén wettelijke verplichting is. Derhalve zou er geopteerd moeten kunnen worden voor een viertelwerk meter met gescheiden telwerken voor invoeding en afname die NIET op afstand is uit te lezen.
  
  
• PPV: Oorspronkelijk grove schatting potentie indien in de gehele wijk 900 systemen van elk 3 modules zouden worden geplaatst in deze actie: 630 kWp. Eerste actie natuurlijk veel minder, doch zonder meer respectabel, zie "nagekomen".

Nagekomen (1-5-2013): Actie groot succes!
Het succes van deze actie heeft zelfs de woningbouw vereniging verbluft: niet de door WBVL verwachte 60, maar zelfs 170 huurders blijken te hebben ingetekend op deze actie, volgens een bericht van 22 april 2013. Als gevolg van dat grote succes heeft de corporatie besloten om het beschikbare budget voor 2013 te verhogen van 100.000 naar 250.000 Euro. Ook interessant is dat van het totaal aantal inschrijvers slechts 4 huurders hebben geopteerd om 1.750 Euro voor drie modules zelf direct op te hoesten (en krijgen dus geen huurverhoging). De rest heeft allemaal voor de "aftbetalingsregeling via een huurverhoging" geopteerd. Er waren 35 huurders die zelfs 9 modules wilden. Uit die "pool" zijn er 5 bij loting als gelukkige "veelproducenten" getrokken (die dus naar verhouding een veel hogere huurverhoging zullen krijgen).

Directeur Kwadijk, enigszins beduusd over de respons, vindt dat het ijzer nu gesmeed moet worden nu het vuur heet is. En derhalve is tot de enorme budgetverhoging voor deze actie besloten. Elektropartners B.V. uit Heerhugowaard gaat installeren, deze aanbieder heeft een kwantumkorting aangeboden. De 6% BTW op installatiekosten heeft natuurlijk ook geholpen. Eind juni moeten de 170 huurwoningen van de modules zijn voorzien...

Schatting resultaat deze actie:

• 165 x 3 = 495 panelen
• 5 x 9 = 45 panelen
• Totaal 540 modules. Geschat bij 230 Wp paneel: 124 kWp.

Informatie over deze actie voor WBVL huurders in eengezinswoningen:

http://wbvlangedijk.nl/ik-ben-huurder/onderhoud/zonnepanelen
Bericht van succes en uitbreiding actie door WBVL (april 2013)
http://www.woonbond.nl/nieuws/3132 (22 april 2013: groot succes eerste actie WBVL)

Actie opgenomen in de inkoopacties lijst van Polder PV (hier)

13 januari 2013. 4.000 woningen waarvan driekwart corporatie Ymere in Haarlemmermeer met zonnepanelen? Dat lijkt de bedoeling te zijn, in een project van de gemeente waarbij 3.000 huurwoningen en ook 1.000 particuliere woningen in dezelfde "operatie" van PV-modules moeten worden voorzien. Of, in het geval van de huurwoningen, daar direct van "gebruik" zouden moeten kunnen maken. Dit alles in de periode 2013-2014, binnen het programma waarbij een regionale energie coöperatie, DeB, het "Duurzaam (energie) Bedrijf", wordt opgericht waarin de gemeente Haarlemmermeer (met een van de grotere emissie uitstoot faciliterende bedrijven van NL op het grondgebied, Schiphol) 3,3 miljoen Euro zou willen steken.

Voor huurders zou er een "terrein" ingericht worden voor de plaatsing van zonnepanelen. De constructie hoe die huurders dan vervolgens "groene stroom" daarvan zouden gaan betrekken, en, vooral, wat ze daar dan voor gaan betalen, en op welke wijze (?? kropje sla salderen /"zelflevering" ??): dat is nog helemaal niet duidelijk. Voor diegenen die het nog niet wisten: sinds 2002 staat al de grootste PV-installatie van Nederland op het grondgebied van gemeente Haarlemmermeer, in de deelgemeente Vijfhuizen: het 2,3 MWp grote Floriade dak (foto in artikel CBS update, Bingmap satellietbeeld, projectdata technisch ontwikkelaar Siemens i.s.m. opdrachtgever NUON - nu onder Vattenfall vallend).

Er zouden 10 (volgens gemeente: 9) projecten van creatieve ondernemers zijn gehonoreerd, waar in ruim 32 miljoen Euro zou worden gestoken (het tienvoudige van wat de gemeente in de operatie steekt). Het is de bedoeling dat de investeringen zichzelf terugverdienen, en wel binnen 2 (!!) tot 15 jaar. Hoe, is onduidelijk. Er wordt geclaimd dat in 2014 er "een bedrag van 3 ton zou kunnen worden geboekt" uit de kennelijke inkomsten: dat zou dus nog geen 1% van de investeringen zijn in het eerste (volledige) jaar. Veel details zijn er nog niet, het enthousiasme is er niet minder om. Verder lezen in het bericht:

Hoofddorpse Courant (10 januari 2013)
Bericht Gemeente Haarlemmermeer (8 januari 2013, heeft het over "9 duurzame projecten" en heeft het daarbij niet expliciet over [alleen] zonnestroom)

20 december 2012. Lift op zonne-energie. Corporaties De Goede Woning en Ons Huis uit Apeldoorn gaan ook in de zonnestroom. Appartementencomplexen in de Calypsostraat worden van zonnepanelen voor de centrale voorzieningen (o.a. lift) voorzien. Totale financiële opbrengst is nog onzeker en gaat in de praktijk worden ondervonden.

Dat zal vast wel navolging gaan vinden, de zonnestroom koorts lijkt inmiddels ook de huursector te hebben bereikt. Een koorts die je iedereen toe zou wensen...

http://www.degoedewoning.nl/#/degoedewoning/nieuws/28/139

27 november 2012. Bespreking zonnepanelen bij huurcoöperaties op Sunday 2012. Polder PV was op Sunday 2012 in Den Bosch (7 november 2012), en deed verslag van wat hij zoal hoorde en zag. Een belangrijk onderdeel was de druk bezochte workshop over zonnepanelen bij huurcoöperaties. Uiteraard belichtte huurder PPV vooral ook dat aspect wat uitgebreider. U vindt dat onderdeel via deze link op de special pagina.

23 november 2012. Weer een zonnepanelen actie voor huurders: Wonion in Gelderland. Een interessante actie van een huurcorporatie in de Achterhoek (met name gemeente Oude IJsselstreek). Polder PV rekende e.e.a. door, komt tot de conclusie dat Wonion bij langdurige contracten aardig wat overhoudt aan de maandelijkse (niet gelimiteerde) betalingen, maar voor geïnteresseerden is 132 Euro geprognosticeerde verlaging van de woonlasten per jaar mogelijk interessant genoeg. Wel slechts ruimte voor 100 huishoudens in deze pilot van Wonion.

Zie bespreking op de actuele PV pagina.

28 september 2012. 4 huurwoningen van De Groene Waarden voorzien van zonnepanelen door Lochem Energie. In het dorp Almen in Overijssel zijn 4 nieuwe, duurzaam gebouwde huurwoningen van corporatie De Groene Waarden voorzien van forse PV-installaties van elk 3,84 kWp (totaal 15,36 kWp). Ze zijn opgeleverd op 19 september 2012. Huurders betalen aan Lochem Energie (eigenaar van de systemen) een vaste vergoeding per maand. Voor meer info zie:

Website Lochem Energie

8 september 2012. Ernstig slippertje van Jan Rotmans (Urgenda) over energierekening huurders. In het vuur van zijn betoog over "nieuwe energie in Nederland", slipte er een hoogst merkwaardige uitspraak van de lippen van een van de hardst werkende voorvechters voor een duurzame energie revolutie in Nederland, Jan Rotmans van Stichting Urgenda. Hij claimde dat huurders "geen energierekening" meer zouden gaan betalen. Ik weet niet waar hij dat vandaan heeft, ZELFS bij gebleken succes van een hernieuwde poging tot het realiseren van "die energie revolutie". Maar het is natuurlijk klinkklare nonsens. Polder PV legt u uit waarom. Op de duurzame energie pagina, bericht van 8 september 2012.

5 juli 2012. Huurders ook (ein-de-lijk) in the solar picture. Woningcorporatie koepel organisatie Aedes heeft haar onderzoek afgerond en komt voor haar leden tot bevredigende conclusies. Korte samenvatting in nieuwsbericht hier. Ik moet hier nog goed naar kijken, de spreadsheets die zijn bijgevoegd bij het bericht zijn duizelingwekkend omvangrijk en complex. Voer voor juristen, belasting ambtenaren, en accountants. Niet mijn sterkste punten... (uw beschouwingen worden gewaardeerd op Polder PV...).

Persbericht Aedes site plus bijlagen (3 juli 2012).

16 maart 2012. Groot nieuws: 22 woningcorporaties willen zonnepanelen op huurdaken. Na talloze jaren van "status quo" en nauwelijks (betekenisvolle) initiatieven vanuit de corporaties iets structureel te doen aan de zorgelijke energie situatie bij huurders - afgezien van enkele spraakmakende projecten uit het begin van de eeuw* en recenter bijvoorbeeld wat SDE projecten bij Ymere en Heuvelrug / Driebergen. Nu hebben 22 corporaties onder "aanvoering" van een "onafhankelijk" bureau genaamd Atrivé een offensief aangekondigd en dat op het NOS Journaal wereldkundig gemaakt.

* O.a. in Veenendaal, maar ook in Den Haag bij het tegenwoordig in de beklaagdenbank zittende Vestia...

Het intro shot toont de aanleg van PV-systemen op de daken van 25 huurders van de Groningse corporatie Nijestee in de wijk Waterland, waarbij de bewoners zelf hadden gevraagd om het blauwe moois. En waarbij de stroom opbrengst meer zou compenseren dan de huurverhoging die daarmee werd "opgelegd". De corporatie zou per dak 5.000 Euro hebben betaald. Onduidelijk is of dat bedrag op de getoonde 8 monokristallijne modules per huis zou slaan die zichtbaar zijn in het openingsbeeld. Want dat zou wel een erg heftige prijs zijn, zelfs als we uit zouden gaan van hoge "power" hebbende modules van, zeg, 250 Wp/stuk. Want dan zou je op een systeem kost van 2,5 Euro/Wp uitkomen, en dat is voor zo'n project beslist veel te veel tegenwoordig. Als dat het bedrag zou zijn wat daadwerkelijk door de corporatie zou zijn betaald, heeft iemand er aardig aan verdiend.

Kropje sla gevraagd - nog steeds niet gekregen
In Groningen is Grunneger Power actief ("transparantie zonder winstoogmerk"), een energiecorporatie die van de gemeente de helft van het startkapitaal - 200.000 Euro - als achtergestelde lening heeft gekregen om o.a. zonne-energieprojecten van de grond te krijgen (ze zijn, interessant, ook erg actief met LED verlichting). Voorzitter Frans Stokman is een van velen die ook weer pleit voor "verruiming" van de saldering van zonnestroom om hun doelen te kunnen verwezenlijken. Iets waar half Nederland inmiddels mee bezig lijkt te zijn, met als recente exponent de "brede alliantie van wethouders, bedrijven en belangenorganisaties" www.zelfleveren.nl, die ook alweer is terug te vinden op het al langer bestaande, inmiddels flink uitgedijde e-Decentraal collectief waar nota bene de grootste netbeheerder Alliander met 3 miljoen aansluitingen wellicht de vreemdste eend in de bijt is. Al die activiteiten en die lobbykracht laten onverlet - en niet geheel onterecht, gezien de aanzienlijke vermindering van de inkomsten uit energiebelasting en BTW bij gebleken "massaal toegenomen salderen" - dat deze aanzwellende volksopstand op massieve weerstand stuit in Den Haag. Met zeer ongewisse uitkomst in tijden van politiek de broekriem kapot trekken door de sluiting heen...

Huurders bijdrage
In het Groningse zonnestroom project wordt door het NOS Journaal gesproken van 27 Euro huurverhoging per maand. Er zou met de opwek "5 à 10 Euro per maand" worden verdiend door de huurders ("winst"), wat zou betekenen dat er gerekend wordt met een stroom opwek met een "reële marktwaarde" van zo'n 17 tot 22 Euro per maand (tenzij ik de wat cryptische formulering verkeerd heb begrepen, ook een mogelijkheid). Uitgaande van die aanname, en bij de huidige kilowattuur prijzen van zo'n 22-23 cent/kWh (laten we zeggen: 22,5 Eurocent/kWh voor de variabele posten EB, levering, en BTW, zie ook prijsopbouw voorbeeld contract Polder PV) zou dat neerkomen op een opwek van 76-98 kWh per huurder per maand, ongeveer 912-1.176 kWh/jaar. Bij een in veel gevallen zonder meer haalbare specifieke stroom opbrengst van 850 kWh/kWp.jaar zou je dan uitkomen op een systeem grootte van grofweg 1,07 - 1,38 kWp per huurder. Dus óf genoemde "5.000 Euro per dak" geldt voor minstens twee huurwoningen, of er worden hier getallen gebruikt die niet kunnen kloppen. Want voor een 1,38 kWp systeem (zeg: 6 modules van 230 Wp) betaal je nooit 5.000 Euro. Al helemaal niet bij grotere aantallen (hoewel het hier om een relatief klein project van 25 huurders gaat).

Grootschalige "uitrol"
Daarvan kennen we meer fenomenen, zoals de "beloofde" grootschalige uitrol van de sluwe meters - die we gewoon mogen weigeren (ja, dat gaat hier beslist geschieden, dat weigeren). In het Journaal wordt echter een grootschalige "uitrol" van zonnepanelen op huurcomplexen beloofd door o.a. René van Genugten van koepel organisatie Aedes, die naar zo'n beetje 100 procent verduurzaming van de elektriciteitsvoorziening van de huurders zegt te streven. Pikant is vervolgens het shot wat de snuggere jongens en meisjes van de NOS laten zien:

^^^ Screenshot van de video van het NOS Journaal. Met twee getallen. Het eerste zou volgens reporter Henrik-Willem Hofs slaan op "momenteel zonnepanelen op daken van minder dan 50.000 woningen in Nederland". Wat echter niemand weet, want zowel dat "aantal" als het exacte geaccumuleerde elektrische vermogen is nergens bijgehouden, ook CBS weet dat niet. Het tweede getal zou slaan op de reusachtige, in de uitzending aangekondigde plannen van de (22) woningcorporaties waardoor er maar liefst "2,4 miljoen woningen met zonnepanelen bij zouden komen". Wat zou betekenen "dat zonne-energie een enorme vlucht zou gaan nemen". Althans, volgens de strekking van deze uitzending. Dat zou heel fijn zijn. Het domme is echter dat het bij de genoemde plannen uitdrukkelijk gaat om zonnestroom, dus fotovoltaïsche omzetting van zonlicht in elektriciteit. En waar toont NOS die revolutionaire getallen op? Jawel. Op een fraaie thermische zonnecollector installatie die warm water maakt voor de flat onder dat platte dak (zie ook de buizen ter rechterzijde...). Ook hartstikke mooi en duurzaam natuurlijk. Maar ongelofelijk slordig van NOS, die maar weer eens flink z'n huiswerk moet gaan doen m.b.t. het onderscheidend vermogen rond de verschillende technieken die gebruik maken van het fenomeen zonlicht dan wel warmte bij haar personeel... ... dan laat ik verder die "2,4 miljoen woningen" maar voor wat het is. Want dat is het totale huizenbestand van de corporaties, en een fors deel van dat bestand zal nooit in aanmerking gaan komen voor toepassing van zonnestroom, omdat de situatie dat niet zal toelaten (slechte daken, slecht georïenteerde daken, teveel beschaduwing, etc.). © NOS (website item)

22 Corporaties met zo'n 360.000 woningen in hun bezit, en verspreid over heel Nederland, gaan nu "onderzoeken" hoe je grootschalig zonnepanelen (de elektrische variant uiteraard) "kunt inkopen". Welnu, da's niet zo moeilijk, gewoon even naar Rotterdam gaan met een paar dikke vrachtwagens, daar struikel je over de containers bomvol Aziatische hardware van zeer verschillend pluimage.

Pieter Bregman van de Groningse corporatie Nijestee zet vraagtekens bij dat grootschalige initiatief omdat hij denkt dat het rendement tegen valt ("is niet hoog" - curieus, hij heeft net zelf een project geassisteerd), en dat er tegenstribbelende huurders kunnen zijn die er niet aan zouden willen als het initiatief van de verhuurder zou komen i.p.v. van de huurders zelf (zoals in Groningen). Van Genugten van Aedes werpt tegen dat de modules goedkoper worden en dus de investeringen beter zullen renderen. In Groningen lijkt dat niet het geval, want daar zou verder worden ingezet op belangrijker zaken. O.a. met isolatie maatregelen en investeringen in "zuinige CV-ketels" (blijkbaar willen ze daar Slochteren niet te hard leeg trekken...). Maar ja, die wekken niks op, zoals op de zeer zonnige donderdag 15 maart, waarop Polder PV weer dik 6 kWh heeft opgewekt, en in het verre Groningen vast ook wel een leuk begin resultaat is geboekt bij de productie van zonnestroom.

Zonnig Huren
Tegelijkertijd werd er gisteren een persbericht uitgevaardigd van genoemde 22 corporaties, waar helaas ons machtige Portaal (verhuurder appartement Polder PV, die al twaalf jaar zonnepanelen op "hun dak" exploiteert met permissie) niet bij blijkt te zitten.

Naast het zoeken naar een inkoop vorm zullen vooral de juridische en sociale aspecten aan bod gaan komen, alsmede, natuurlijk, de mogelijkheden tot financiering van de ambitieuze plannen. Trouwens complimenten hierbij voor de heer van Genugten van Aedes, die stelt dat de tijd voor "experimenten" nu echt voorbij is (daar hebben we inmiddels onze buik van vol, vaak peperdure projecten zijn dat geweest): nu moeten er meters worden gemaakt, gewoon "uitrollen", dus. Dat daarbij obstakels moeten worden overwonnen is duidelijk, maar men heeft blijkbaar besloten daar overheen te walsen, dus dat wordt dikke pret bij de dwarsliggers (en daarbij doel ik niet op huurders, maar op de overmacht aan ambtelijke zeurpieten die nog steeds niet hebben begrepen dat ze in het verkeerde tijdperk leven).

Pikant is weer eens dat er geld van Agentschap NL in dit reuzen project gaat, en wel uit de "innovatie fondsen". Tja. Blijkbaar is massale uitrol iets "innovatiefs", dus uit dat potje mag alvast worden geschokt. Fijn voor Aedes.

(De aanzet tot) Het Plan
Het "onafhankelijke" adviesbureau Atrivé wat zich "puur richt op het opstellen van de businesscase en het bij elkaar brengen van partijen", heeft e.e.a. voorbereid (NB: dus feitelijke initiator van dit mega project), en een eigen website beschikbaar gesteld. Op die website, www.zonnighuren.nl, vinden we het document "Projectplan zonnig huren – Publieke versie", wat suggereert dat er ook een dikker exemplaar (waarschijnlijk boordevol fascinerende details) is - of zal worden - gemaakt voor de betrokken partijen.

In dat document iets meer over de geplande "business-case" die uitsluitend gaat over zonnestroom, ook al laat de titelpagina alweer een thermische zonnecollector installatie voor de productie van warm water op een appartementen complex zien...

Enkele punten die ik er uitlicht:

• "...het eventueel wegzetten van de exploitatie bij een geschikte partij". Hmmm. Bij deze enorm grote schaal kan dat bijna niet anders betekenen dan dat er een groot energiebedrijf met de veren zal kunnen gaan strijken (ik ken er minstens een die de vingers zal aflikken bij de Euro tekens in de ogen toverende schaal van dit project...). Dat lijkt mij zeer foute boel, want we moeten naar zoveel mogelijk onafhankelijkheid toe en beslist géén nog grotere afhankelijkheid van huurders t.o.v. de energie molochs.
  
  
• M.b.t. (veronderstelde) stroom verbruik: "Dit is het gemiddelde verbruik van 3500 kWh. Er zijn wel aanwijzingen dat sociale huurwoningen gemiddeld minder energie gebruiken, maar hoeveel precies is bij ons niet bekend." Nou, daar is wel iets over bekend, bijvoorbeeld Nibud claimt een gemiddelde van 3.312 kWh/jaar. Ik ken diverse huishoudens in huur appartementen die ver onder de 3.000, zelfs soms in de buurt van de 2.000 kWh/jaar zitten. Maar ja, we hebben een vrijgemaakte energiemarkt (exclusief stadswarmte en de hele vastrechten rambam van netbeheer), en die "gevoelige" verbruiksgegevens zitten de geliberaliseerde marktpartijen genaamd energieleveranciers natuurlijk op als broedse kippen.
  
  De vraag is of netbeheer, die deze gegeven natuurlijk "in essentie" ook heeft (of kan destilleren uit hun databases) daar wel iets over los wil laten jegens een "grootschalig commercieel initiatief", met het risico door de marktwaakhonden van de persoonsgegevens te worden afgeschoten. Het wordt echter beslist de hoogste tijd dat hier fundamenteel onderzoek naar wordt gedaan en dat die gegevens publiekelijk toegankelijk worden gemaakt. Het is van de gekke dat hierover geen gedetailleerde statistieken bestaan. Alleen een hele grove bij CBS, in "petajoule" voor het jaar 2010, 88,76 PJ. Als ik goed reken kom ik bij 16,7 miljoen inwoners, resp. 7,386 miljoen huishoudens in 2010 (Statline) en conversie factor 1 kWh = 3,6 megajoule, op een gemiddeld verbruik van 3.338 kWh/huishouden uit. Dicht bij de opgave van Nibud. Dit moet veel gedetailleerder worden "gesegmenteerd". Ik bied me aan met 1.200 kWh/jaar voor een huishouden met 2 personen (en: al twaalf jaar zonnepanelen op een huurappartementen complex...).
  
  
• "Het promoten van energiezuinig gedrag is vaak een tijdelijk effect en elektraprijzen blijven stijgen". Interessante statements. De eerste helft is meteen een geweldig wapen in de strijd tegen de sluwe meters, waarvan Den Haag en de energieleverancier lobbyisten "vinden" dat het een geweldig besparingspotentieel zou hebben bij de NL bevolking. Maar waar Atrivé blijkbaar een hard hoofd over in heeft (ik ook).
  
  Het tweede deel mag wel weer een hele grote pot zout bij. Want dit is de waarheid:
  
  
  
  Helaas wordt ook hier weer mijn ergste vrees bewaarheid: ja hoor, ook Atrivé heeft ook weer onbeschaamd, en niet doordrongen van de onzin ervan, de beruchte leugen grafiek van PBL wederom tevoorschijn getoverd (pagina 5 van het rapportje), met een bespottelijk verloop van wat zij blijkbaar als "stroomprijs" hanteren. Maar wat een kunstmatig gedrocht is wat door Polder PV al twee maal op inhoudelijke gronden met de grond gelijk is gemaakt: 14 feb. 2012 bij de Zon Zoekt Dak actie, en al veel eerder al, jawel, bij zo'n andere beroemde, breeduit de media in getetterde actie, Wijwillenzon.nl, op 22 november 2010... Niet die grafiek is relevant in alle TVT bespiegelingen. Maar uitsluitend de bovenstaande grafiek (door Atrivé te maken voor alle leveranciers, als ze aan de data kunnen komen - advies: probeer bij Ecofys...).
  
  
• "Juridische belemmeringen rond o.a. teruglevering aan het net en salderen". Pain in the ass dossier Numero Uno. En nog lang geen eind in zicht. Daarbij ook beslist niet vergeten: als er al een "salderings-constructie" mogelijk zou zijn of worden, dan is dat geen garantie voor succes. Want juist vanwege een eventueel succes bij dat soort constructies (lees: zeer grote volumes en dus omvangrijke hoeveelheden "gesaldeerde" zonnestroom die geen energiebelasting en BTW inkomsten voor het Ministerie van Financiën meer zullen opleveren), gaat de totaal onbetrouwbare Staat der NEEderlanden, het grootste slachtoffer, gegarandeerd ingrijpen. En kunnen alle mooie, met tierlantijnen geschreven "terugverdientijd berekeningen", en, niet te vergeten, de vermeende baten voor de betrokken huurders, direct in het Hellevuur.
  
  
• "5% deelname van bewoners is ook voldoende voor een flinke order en een 'steen in de vijver'". Daarbij wordt blijkbaar gegokt op "weinig deelname" [van huurders] maar wel veel opwek [dak vol zonnepanelen, "want rendabel"]??? Ik zie niet zo goed hoe dat een "rendabele" business-case op kan leveren, want alle niet in het complex verbruikte stroom moet "het net op". En dan krijg je alleen nog maar een kolenfooi voor die hoeveelheden, die verkocht moet worden aan een "derde partij", die zal gaan afromen en beslist geen hoge "consumentenprijs" zal gaan betalen (want: het overgrote deel van de stroomprijs is "van en voor de Staat", niet "van of voor de leverancier"...). Salderen buiten de aansluiting om gaat over the dead body van Verhagen cs. Heeft 'ie figuurlijk gesproken zo laten weten aan NEEderland... Corporatie Woonfriesland geeft in ieder geval aan dat ze met een "Green Deal" met Verhagen deze vast wel tot andere gedachten zou kunnen gaan brengen. Ik ben daar (nog) niet zo van overtuigd, maar geef ze gaarne de kans om het tegendeel te gaan bewijzen.
  
  
• "Is (in geval van de flat-variant) in 2013 weer SDE te verwachten?" Hoogst merkwaardig. SDE 2012 is net alweer feitelijk dicht gegooid met 489 nieuwe projecten die al 2 miljard Euro hebben geclaimd, veel meer dan de beschikbare 1,7 miljard Euro. En dat voor een schoften fooi van slechts 7 Eurocent (basisbedrag) minus correctie factor, wat neer zal kunnen gaan komen op een bizar lage subsidie van zo'n anderhalve Eurocent/kWh. Verwachting voor SDE 2013: mogelijk nog lager basisbedrag dan in SDE 2012 in de eerste (dan waarschijnlijk alweer op de eerste dag overtekende) fase. Daar wil je toch als keurige corporatie niet dood bij gevonden worden, bij zo'n schokkend lage aalmoes???
  
  
• Verder staan er de nodige "aanzetten tot gedachtenvorming", en "voorstellen tot verdere planning" in het document waarvan verschillende aardig zijn. Maar het is voorlopig ook niet meer dan dat: mooie plannen. We gaan hier vast wel meer van horen.

http://nos.nl/video/351968-woningcorporaties-onderzoeken-zonnepanelen-op-alle-huurhuizen.html (15 maart 2012 - uitzending over het Groningse, en het landelijke initiatief, zonnepanelen bij huurders)
http://nos.nl/artikel/351894-aedes-zonnepanelen-op-huurhuis.html (15 maart 2012 - nadere achtergronden. Aedes: "Huurders kunnen het ook weigeren".)

http://www.zonnighuren.nl/ (website van Atrivé met de opzet van het nog zeer prille initiatief)
http://www.atrive.nl/hier-en-nu/nieuws/onderzoek-mogelijkheden-zonne-energie.aspx (pagina op site Atrivé met daarop de link waar onder het rapport is te downloaden)

http://tinyurl.com/743lamf (verkorte link naar bericht van 5 maart 2012 - Commissaris van de Koningin, Max van den Berg overhandigt laatste paneel voor de "energiecorporatie Grunneger Power")

27 oktober 2012. Zonnig Limburg. Dit is een initiatief van 22 Limburgse coöperaties die voor (hun) huurders in de provincie een extreem lucratieve zonnepanelen inkoop actie hebben opgezet, met tientallen procenten haalbare kortingen op aanschaf van PV-installaties (voorzien 3-9 modules). Helaas niet voor huurders in flats... Zie korte bespreking op de inkoop acties pagina op Polder PV.

15 oktober 2011. Ramon Rottier. RWS huurder Ramon Rottier uit Zeeland plaatste maar liefst 14 PV-modules met een totale nominale capaciteit van 3,36 kWp op het schuine dak van zijn huurwoning. De panelen vallen onder een ZAV+ aanvraag bij de woning corporatie - als Ramon verhuist en de PV-modules niet meeneemt, krijgt hij een vergoeding voor de restwaarde. Uitgebreide monitoring van het systeem op website Ramon.

Artikel in het RWS magazine met beknopte situatie toelichting:

http://energiebewust.batto.nl/informatie/files/RWS_Woonkrant_okt_2011.pdf

10 maart 2011. Vmu. Huurder "Vmu" krijgt ondanks een welwillende medewerker bij zijn verhuurder in een later stadium geen toestemming van een opzichter die telkens "problemen" ziet met aangedragen installatie oplossingen bij woningbouwvereniging De Alliantie. Het "proces" duurde zo'n beetje een jaar. Zie:

http://gathering.tweakers.net/forum/list_message/35660422#35660422

15 juli 2009. Jos Krop. Huurder Jos Krop in Middenbeemster overwon de SDE nachtmerrie en deed "het" gewoon allemaal zelf, zonder een cent subsidie. Hij plaatste zijn eigen forse PV-systeempje. Geheel van tweedehands materialen. Jos Krops is dus een hoog te prijzen super bikkel. Zijn bijdrage in de PV-Newbee afdeling vindt u hier!

Referenties, links:

Commerciële propositie van Yellow Step Solar / Ik Kies Zon (tevens partner van Greenchoice) richting corporaties om gezamenlijk zonnestroom projecten op te zetten via verschillende mogelijke participatie modellen. Website YSS / IKZ (gevonden 9 dec. 2012).

Zonnepark op de Ster in Lent (Nijmegen) officieel geopend (video). 259 panelen, o.a. huurders participeren in een pilot "zelflevering met zonnepanelen op vreemd dak", gemeente staat eerste 2 jaar garant, maar verdere dekking is er niet (hangt van politiek en/of rechter af). 1.500 modules besteld, nieuwe lokatie gezocht. NB: grootste netbeheerder van Nederland Alliander speelt actieve rol door plaatsing slimme meters en verwerking meterstanden. Omroep Gelderland, 23 augustus 2012.

Bewonersvereniging vraagt aan verhuurder of er zonnepanelen geplaatst kunnen worden op appartementen complex M'Ooizicht in Doesburg, en suggereert medewerking van zonnepanelen fabrikant Ubbink in de gemeente. Gelderlander, 30 juli 2012.

Succesvolle actie 3 of 6 zonnepanelen voor huurders Stadlander corporatie West-Brabant (huurverhoging 5,50 of 11 Euro/maand). 431 huurders die 2.200 zonnepanelen hebben besteld, gratis installatie. Klasse! Actiepagina en nieuwsbericht 19 juli 2012.

De Woningstichting doet huurders Haverlanden uniek aanbod voor zonnepanelen. 9 juli 2012. Website Zonne-Energie Wageningen.

Atrivé. Bureau dat uitgebreid onderzoek heeft gedaan voor mogelijkheden PV-projecten bij huurcoöperaties en dat het bekend geworden "Zonnig Huren" rapport schreef. Zonnig huren pagina Atrivé, met diverse documenten.

Woningbouwvereniging Hoek van Holland (WVH) laat i.s.m. Waifer zonnepanelen op 7 huurwoningen plaatsen zonder (directe) investering van zowel WVH als de bewoners. De huurders betalen via huurverhoging, opbrengst zou "goed zijn voor tweederde van het elektriciteitsgebruik". Dat laatste is natuurlijk speculatie: verbruiken tussen woningen en huurders onderling kunnen dramatisch verschillen. Onderdeel van renovatie traject van 200 woningen in het complex Vergulde Draeckweg. Waarbij het energielabel van F/G naar B of zelfs A opgewaardeerd zou worden. Deelproject maakt deel uit van "Duurzame Daden" initiatief Rotterdam e.o., waarbij een economisch efficiënte "blok voor blok" aanpak wordt gebruikt bij duurzame renovatie trajecten. Bericht 5 mei 2012 op site WVH, zie ook artikel bij Agentschap NL.

Mierlo, B. van, Roekel, A. van & Westra, C. (1994). Maatschappelijk draagvlak voor zonnecellen op huurwoningen. Besluitvorming rond het PV-project in Heerhugowaard en de ervaringen van bewoners en omwonenden. IVAM Environmental Research rapport nr. 94-13, Amsterdam. - 63 pp., bijlagen. ISBN 90-5571-010-5

Document (Word doc, 4 pagina's) "Verhuurders die het huurders onmogelijk zouden maken zonnepanelen te maken": zie deze link op de VROM website, antwoorden van VROM (v.d. Laan, PvdA, 7 mei 2009) op Tweede Kamer vragen (5 stuks) van Depla en Samsom (PvdA) over mogelijke frustratie van de plaatsing van zonnepanelen op initiatief van huurders door verhuurders, en bepaling standpunt VROM in dezen. Plussen en minnen in de reactie van v.d. Laan, maar wat ook uit het stuk blijkt is dat de "regelgeving" rond hernieuwbare energie opwekking in Nederland hopeloos versplinterd is, regelmatig tegenstrijdig, en zelden progressief en breed stimulerend. Je kunt verhuurders namelijk ook gewoon wettelijk verplichten om onder redelijke voorwaarden maximaal speelruimte aan huurders te bieden. Het blijft immers een van de zwakste partijen in de samenleving die regelmatig in het stof moeten bijten en in een keurslijf worden geperst.